Dis beslis ’n groter probleem as wat baie mense besef. Elektriese en hibriede voertuie word al hoe meer algemeen op Suid-Afrikaanse paaie, maar ons herstelbedryf, versekeraars en selfs sommige handelaars is nog nie heeltemal gereed vir die praktiese werklikheid daarvan nie.
Met ’n gewone petrol- of dieselmotor kan ’n paneelklopper relatief vinnig bepaal wat beskadig is, onderdele bestel en die herstelwerk doen. Maar sodra ’n EV of ’n hibriede voertuig betrokke is, is daar ’n heeltemal ander vlak van risiko. Die hoëspanningsbattery, kabels, omsetters en ander HV-komponente kan lewensgevaarlik wees as iemand sonder die regte opleiding daaraan werk. Dit is dus verstaanbaar dat ’n paneelklopper nie sommer net aan so ’n voertuig wil begin werk sonder dat ’n gekwalifiseerde HV-tegnikus die motor veilig verklaar of die stelsel ontkoppel nie.
Die probleem is egter dat die kliënt uiteindelik die prys betaal. In hierdie geval klink dit asof die skade aan die GWM Ora 03 relatief gering was net die voorbuffer maar omdat dit ’n elektriese voertuig is, raak die proses skielik baie ingewikkelder. Die motor kan vir weke of selfs maande staan, nie noodwendig omdat die herstelwerk self so moeilik is nie, maar omdat daar nie genoeg mense beskikbaar is wat gemagtig en opgelei is om die HV-stelsel veilig te hanteer nie.
Dit wys ook ’n groter strukturele probleem in Suid-Afrika. Die mark beweeg vinniger as die vaardigheidsontwikkeling. Vervaardigers bring EV’s en hibriede modelle in, verbruikers begin dit koop, versekeraars dek dit, maar die naverkoop-ekosisteem is nog dun. Daar is nie genoeg opgeleide tegnici nie, nie genoeg goedgekeurde herstelnetwerke nie, en waarskynlik ook nie genoeg duidelike kommunikasie aan kopers oor wat gebeur as die voertuig in ’n ongeluk betrokke is nie.
Dit is iets wat motorvervaardigers ernstig moet aanspreek. As ’n handelsmerk EV’s in Suid-Afrika verkoop, behoort hulle ook seker te maak dat daar ’n voldoende nasionale netwerk van opgeleide tegnici, goedgekeurde paneelkloppers en beskikbare onderdele is. Dit help nie ’n voertuig lyk bekostigbaar en modern op papier, maar ná ’n ligte stamp sit die eienaar met ’n motor wat niemand vinnig kan herstel nie.
Versekeraars moet ook hul rol speel. Hulle behoort duidelik te weet watter herstelers werklik EV-gesertifiseer is, hoe lank sulke herstelwerk gemiddeld neem, en of daar genoeg kapasiteit is voordat hulle kliënte na sekere werkswinkels verwys. Anders beland die kliënt tussen die versekeraar, paneelklopper, handelaar en vervaardiger, met niemand wat volle verantwoordelikheid neem vir die vertraging nie.
Daar is ook ’n veiligheidsdimensie wat nie geïgnoreer kan word nie. Niemand wil hê ’n onopgeleide persoon moet aan ’n hoëspanningsvoertuig werk en beseer word nie. Maar veiligheid kan nie as ’n verskoning gebruik word vir ’n swak voorbereide stelsel nie. Die oplossing is nie om die risiko af te maak nie; die oplossing is om dringend meer mense op te lei en duidelike prosedures landswyd beskikbaar te stel.
Vir verbruikers beteken dit dat hulle voor die aankoop van ’n EV of hibriede motor baie meer vrae moet vra as net oor reikafstand, laaityd en brandstofbesparing. Hulle moet vra: Waar is die naaste HV-gekwalifiseerde tegnikus? Watter paneelkloppers mag aan hierdie voertuig werk? Hoe lank neem battery- en botsingsinspeksies? Is onderdele plaaslik beskikbaar? Wat gebeur as die voertuig in ’n ongeluk is ver van ’n groot stad af?
EV’s en hibriede motors is beslis deel van die toekoms, maar Suid-Afrika moet eerlik wees oor die huidige tekortkominge. Die voertuie kan uitstekend wees, maar sonder die regte herstel- en ondersteuningsnetwerk word selfs klein ongelukke ’n groot kopseer. Die industrie moet nou vinnig beweeg, anders gaan baie kopers eers ná ’n ongeluk uitvind dat die land se infrastruktuur vir EV-herstelwerk nog nie op dieselfde vlak as die verkoopsbemarking is nie..
